7 ώρ. ·
Πρόσφατα «γιορτάσαμε» άλλη μια εθνική επέτειο- όπως πάντα με στείρα λόγια, πολιτικούς που μπέρδευαν το 1821 με το 1981, και επίδειξη οπλικών συστημάτων made in Israel.
Όπως κάθε χρόνο, έτσι και φέτος, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εμφανίστηκαν σχόλια για το γιατί η μαθήτρια με τη μαντίλα κρατάει τη σημαία, γιατί μαύροι μαθητές παρελαύνουν στην πρώτη σειρά, για να ακολουθήσουν οι γνωστές τσιρίδες περί ελληνικότητας, μετανάστευσης, ισλαμοποίησης κλπ.
Είναι λίγο αστεία αυτή η συζήτηση σε μια χώρα που ξεπουλάει την ψυχή και την ιστορία της, ανέχεται καθημερινά τη διαφθορά των πολιτικών της, εξαθλιώνει τους πολίτες της και οδηγεί χιλιάδες νέους στη φυγή, και παράλληλα επικαλείται αυτή την ιστορία για να ορίσει ποιος “ανήκει” εδώ και ποιος όχι.
Ας πάμε λίγο πίσω λοιπόν και ας θυμηθούμε τι μαθαίναμε στην ιστορία του Λυκείου- αυτή την άμοιρη ιστορία που αποστηθίζουμε μηχανικά, χωρίς να τη συνδέουμε με τον σύγχρονο κόσμο.
Τον Μάρτιο του 1823, στη Β΄ Εθνοσυνέλευση του Άστρους, αναθεωρήθηκε το Προσωρινόν Πολίτευμα της Ελλάδος που είχε ψηφιστεί το 1822. Η αναθεώρηση αυτή – αφήνοντας τις νομικές και τεχνικές λεπτομέρειες στην άκρη– επικύρωσε δύο σημαντικά σημεία, τα οποία δεν ήταν απλά θεωρία, αλλά ξεκάθαρη συνταγματική πρόβλεψη εν μέσω πολέμου:
-Πρώτον, ότι κανένας άνθρωπος, από όπου και αν προέρχεται, δεν μπορεί να είναι δούλος στην ελληνική επικράτεια ούτε να καταδιώκεται. Αυτό σημαίνει ότι όποιος άνθρωπος πατά ελληνικό έδαφος θεωρείται αυτομάτως ελεύθερος.
-Και δεύτερον, ότι παρόλο που αναγνωρίζεται η Ορθόδοξη θρησκεία ως επικρατούσα, προστατεύεται ξεκάθαρα το δικαίωμα του καθενός να ασκεί τη θρησκεία του ανεμπόδιστα.
Βρισκόμαστε λοιπόν εν μέσω της Επανάστασης του 1821, σε μια εποχή που οι άνθρωποι ήταν ακόμη οι ίδιοι σκλάβοι, και ήδη αναγνωρίζεται θεσμικά η κατάργηση της δουλείας, αλλά και η ανοχή κάθε θρησκείας.
Αν το δούμε αυτό στο πλαίσιο της εποχής, ήταν ίσως από τις πιο ριζοσπαστικές διακηρύξεις που είχαν γίνει στην Ευρώπη εκείνη την περίοδο, μετά τη Γαλλική Επανάσταση.
Για την ιστορία, η Αγγλία κατήργησε το δουλεμπόριο το 1807, αλλά τη δουλεία στις αποικίες της μεταξύ 1833 και 1838. Η δε Γαλλία, μετά την επαναφορά της δουλείας το 1802 από τον Ναπολέοντα, την κατήργησε οριστικά το 1848.
Θα μου πείτε τώρα, ωραία όλα αυτά, τα ακούμε κάθε χρόνο σχεδόν και έχουν καταντήσει ψευτοπατριωτικές τσιρίδες από διάφορους πολιτικούς, πρώην τηλεβιβλιοπώλες και υπουργούς που κάποτε έγραφαν στο Twitter ότι θέλουν να δουν νεκρούς μετανάστες για να προστατέψουν τη χώρα τους.
Η ουσία της 25ης Μαρτίου κρύβεται όμως σε εκείνα τα ιδανικά. Ένα από τα οποία ήταν αυτή η διακήρυξη: ότι κανένας άνθρωπος σε ελληνικό έδαφος δεν θα είναι δούλος και δεν θα διώκεται από τον κάθε αφέντη του.
Ήταν η επιβεβαίωση ότι, όποια κι αν είναι η επίσημη θρησκεία της χώρας, κάθε άνθρωπος μπορεί να ασκεί τη δική του, χωρίς αστερίσκους, χωρίς διαπραγματεύσεις.
Διότι η ελευθερία και η αξιοπρέπεια κάθε ανθρώπου ήταν αυτό που πραγματικά ζητούσε η επανάσταση. Όχι απλώς η δημιουργία ενός έθνους, αλλά κυρίως ο επαναπροσδιορισμός του ποιος θεωρείται άνθρωπος με δικαιώματα. Και αυτό έχει τη μεγαλύτερη σημασία από όλα και είναι το πνεύμα που επιβιώνει μέχρι σήμερα.
Κάποτε έγιναν πόλεμοι και διακηρύξεις για να μπορεί σήμερα κάθε καταδιωγμένος να βρίσκει στο ελληνικό έδαφος προστασία, να μην διώκεται, να είναι ελεύθερος. Και αυτό δεν ήταν αφηρημένη ιδέα· ήταν θεσμική υποχρέωση.
Και όταν κάποιοι κρατάνε τη σημαία, είτε με μαντίλα είτε προέρχονται από οποιαδήποτε χώρα, αυτό ακριβώς το πνεύμα γιορτάζουν: την ελευθερία κάθε ανθρώπου να μην είναι ούτε τύραννος ούτε δούλος κανενός, όχι την “καταγωγή” του ούτε την “καθαρότητά” του αλλά το δικαίωμά του να υπάρχει ως ελεύθερος άνθρωπος.
Αυτή είναι η απάντηση σε κάθε δήθεν πατριώτη και πολιτικό που βλέπει τη σημαία ως ένα έπαθλο, ως κάτι που κατακτιέται και μοιράζεται επιλεκτικά, που βλέπει την ισότητα και την ελευθερία ως κάτι που δίνεται με όρους και ποικίλλει ανάλογα με το χρώμα και τη θρησκεία.
Η επανάσταση δεν ήταν ένας απλός αγώνας για τη δημιουργία ενός έθνους. Ηταν πάνω από όλα ρήξη με την κατεστημένη τάξη πραγμάτων- ενάντια στην δουλειά και την τυρανία και την αυθαιρεσία της εξουσίας.
Το διακύβευμα τότε και σήμερα (ακόμα περισσότερο) είναι η ανεξαρτησία, όχι μόνο από έναν φυσικό εχθρό, αλλά από τη νοητική σκλαβιά που κρατα δεμένους χιλιάδες ανθρώπους και τους καθιστά υποταγμένους, μια σκλαβιά που δεν επιβάλλεται μόνο με αλυσίδες αλλά και με φόβο, αποκλεισμό και τον διαρκή ορισμό του “άλλου” ως απειλή.
Αυτό ήταν το πνεύμα που όριζε ότι κάθε άνθρωπος που πατάει σε ελληνικό έδαφος δεν καταδιώκεται από τον αφέντη του γιατί είναι ελεύθερος.
Και σήμερα οι ίδιοι καταδιωκόμενοι- άνθρωποι με αόρατες αλυσίδες στα μέρη από τα οποία έρχονται- πνίγονται στις ελληνικές θάλασσες και δεν έχουν δικαίωμα να υπάρχουν, σε μια πραγματικότητα που έρχεται σε ευθεία αντίθεση με όσα το ίδιο το κράτος κάποτε διακήρυξε.
Η σημαία ως σημαία δεν έχει αξία, αν δεν θυμίζει αυτό που πραγματικά γεννήθηκε να δηλώνει. Και αυτό δεν είναι σύμβολο εξουσίας ή καθαρότητας, αλλά σύμβολο ελευθερίας και αξιοπρέπειας για όλους, χωρίς εξαιρέσεις και χωρίς προϋποθέσεις.
Fragkiska Megaloudi
Οποιος γνωρίζει πραγματικά την ιστορία δεν μπορει να ζήσει στη σημερινή Ελλάδα του Μητσοτακη, του Πλευρη και του Γεωργιαδη και όλης της μαφίας που λυμαίνεται την πολιτική, πνευματική και ακαδημαικη ζωή του τόπου. Τι σχέση έχουν ολα αυτα με μια χωρα που σήμερα εκτος απο τη διαφθορά κάνει buisness με γενοκτονους, εκδηλωσεις στα μπουζουκια με τον ΑΡγυρο και την barbie της αμερικανικης πρεσβειας, στηρίζει πολέμους και εχει ξεπουλήσει αξιοπρεπεια, ελευθερια και κάθε ιχνος ανθρωπιας.
Fragkiska Megaloudi
Και για να προλαβω αλλα "εξυπνα" σχόλια- η διατυπωση του πρωτου συνταγματος εγινε μεσα στη λογικη του διαφωτισμου και η διατυπωση ηταν " ανθρωπος" οχι στενα την ιδεα Ελληνας. Σαφως αυτα τα κειμενα δεν ειχαν στο μυαλο τους τα γεγονοτα που ζουμε σημερα 200+ χρονια με τη στενη εννοια των συνορων και τη μεταναστευση. Ομως δεν ηταν καθολου αποκομμενα απο τη λογικη των καθολικων δικαιωματων του διαφωτισμου. Σαφως δεν μιλουσαν για συμπεριληψη με τη σημερινη εννοια. Και δεν λεω αυτο στην αναρτηση μου. Μιλάω για το πνευμα αυτων των διατάξεων που 200 χρόνια πριν γραφουν για μια πολιτειακή ελευθερία και ειναι πολυ σημαντικό ότι επελεξαν να χρησιμοποιησουν μια γλωσσα στο κείμενο που υπερβαίνει τα στενα όρια της εποχης μέσα σε ενα συνταγματικο πνευμα που δεν ηταν καθολου οικουμενικό φυσικά εκεινη την εποχη. Και αυτό είναι το σημείο που πάντα διαφεύγει στις αναλυσεις και το αφήνουμε εξω απο τη συζητηση. Η χώρα μας θεμελιώθηκε σε αυτες τις αρχες ακόμα και αν το συνταγμα που διαμορφωθηξε στην οντοτητα του δεν ηταν οικουμενικο αλλα όριζε συγκεκριμενη ταυτοτητα θρησκευτικη και την εννοαι του αυτόχθονα. Ομως μπαίνοντας σε αυτη τη συζητηση μεταφερουμε το βαρος απο τις σημαντικες αυτες διατάξεις και παραλληοα την υποβιβάζουμε αντι να παρουμε αυτη την αρχη και να την εξελισουμε στον τρόπο με τον οποιο βλεπουμε σήμερα την εθνικη μας ιδεα και το τι σημαινει ελληνας και ταυτοτητα.
Fragkiska Megaloudi
Για μένα είναι επίσης πολύ σημαντικό να διδάσκουμε με αυτόν τον τρόπο την ιστορία στα παιδιά σήμερα. Όχι με αναθεώρηση το πλαίσιο ήταν συγκεκριμένο. Το ελληνικό συνταγμα ήταν σαφώς εθνοκεντρικό και με θρησκευτική ταυτότητα. Όμως, ταυτόχρονα, περιείχε διατάξεις καθολικού χαρακτήρα, πάνω στις οποίες θεμελιώθηκε το σύγχρονο κράτος.
Η επανάσταση - οπως λέω και στην ανάρτηση- δεν ήταν μόνο η δημιουργία ενός έθνους, αλλά και ο ορισμός του ποιος έχει δικαιώματα ως άνθρωπος. Και στη συνέχεια, προφανώς, ακολούθησαν πολλά όπως μεγάλες ιδέες, εμφύλιες συγκρούσεις, πολωση και αντιφάσεις. Όμως αυτή η αρχή θεμελιώθηκε τότε. Και υποχρέωσή μας σήμερα δεν είναι να την περιορίσουμε ή να τη μικρύνουμε, αλλά να την αναπτύξουμε και να την εξελίξουμε στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την εθνική μας ταυτότητα και το τι σημαίνει να είσαι Έλληνας.
Πρόσφατα «γιορτάσαμε» άλλη μια εθνική επέτειο- όπως πάντα με στείρα λόγια, πολιτικούς που μπέρδευαν το 1821 με το 1981, και επίδειξη οπλικών συστημάτων made in Israel.
Όπως κάθε χρόνο, έτσι και φέτος, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εμφανίστηκαν σχόλια για το γιατί η μαθήτρια με τη μαντίλα κρατάει τη σημαία, γιατί μαύροι μαθητές παρελαύνουν στην πρώτη σειρά, για να ακολουθήσουν οι γνωστές τσιρίδες περί ελληνικότητας, μετανάστευσης, ισλαμοποίησης κλπ.
Είναι λίγο αστεία αυτή η συζήτηση σε μια χώρα που ξεπουλάει την ψυχή και την ιστορία της, ανέχεται καθημερινά τη διαφθορά των πολιτικών της, εξαθλιώνει τους πολίτες της και οδηγεί χιλιάδες νέους στη φυγή, και παράλληλα επικαλείται αυτή την ιστορία για να ορίσει ποιος “ανήκει” εδώ και ποιος όχι.
Ας πάμε λίγο πίσω λοιπόν και ας θυμηθούμε τι μαθαίναμε στην ιστορία του Λυκείου- αυτή την άμοιρη ιστορία που αποστηθίζουμε μηχανικά, χωρίς να τη συνδέουμε με τον σύγχρονο κόσμο.
Τον Μάρτιο του 1823, στη Β΄ Εθνοσυνέλευση του Άστρους, αναθεωρήθηκε το Προσωρινόν Πολίτευμα της Ελλάδος που είχε ψηφιστεί το 1822. Η αναθεώρηση αυτή – αφήνοντας τις νομικές και τεχνικές λεπτομέρειες στην άκρη– επικύρωσε δύο σημαντικά σημεία, τα οποία δεν ήταν απλά θεωρία, αλλά ξεκάθαρη συνταγματική πρόβλεψη εν μέσω πολέμου:
-Πρώτον, ότι κανένας άνθρωπος, από όπου και αν προέρχεται, δεν μπορεί να είναι δούλος στην ελληνική επικράτεια ούτε να καταδιώκεται. Αυτό σημαίνει ότι όποιος άνθρωπος πατά ελληνικό έδαφος θεωρείται αυτομάτως ελεύθερος.
-Και δεύτερον, ότι παρόλο που αναγνωρίζεται η Ορθόδοξη θρησκεία ως επικρατούσα, προστατεύεται ξεκάθαρα το δικαίωμα του καθενός να ασκεί τη θρησκεία του ανεμπόδιστα.
Βρισκόμαστε λοιπόν εν μέσω της Επανάστασης του 1821, σε μια εποχή που οι άνθρωποι ήταν ακόμη οι ίδιοι σκλάβοι, και ήδη αναγνωρίζεται θεσμικά η κατάργηση της δουλείας, αλλά και η ανοχή κάθε θρησκείας.
Αν το δούμε αυτό στο πλαίσιο της εποχής, ήταν ίσως από τις πιο ριζοσπαστικές διακηρύξεις που είχαν γίνει στην Ευρώπη εκείνη την περίοδο, μετά τη Γαλλική Επανάσταση.
Για την ιστορία, η Αγγλία κατήργησε το δουλεμπόριο το 1807, αλλά τη δουλεία στις αποικίες της μεταξύ 1833 και 1838. Η δε Γαλλία, μετά την επαναφορά της δουλείας το 1802 από τον Ναπολέοντα, την κατήργησε οριστικά το 1848.
Θα μου πείτε τώρα, ωραία όλα αυτά, τα ακούμε κάθε χρόνο σχεδόν και έχουν καταντήσει ψευτοπατριωτικές τσιρίδες από διάφορους πολιτικούς, πρώην τηλεβιβλιοπώλες και υπουργούς που κάποτε έγραφαν στο Twitter ότι θέλουν να δουν νεκρούς μετανάστες για να προστατέψουν τη χώρα τους.
Η ουσία της 25ης Μαρτίου κρύβεται όμως σε εκείνα τα ιδανικά. Ένα από τα οποία ήταν αυτή η διακήρυξη: ότι κανένας άνθρωπος σε ελληνικό έδαφος δεν θα είναι δούλος και δεν θα διώκεται από τον κάθε αφέντη του.
Ήταν η επιβεβαίωση ότι, όποια κι αν είναι η επίσημη θρησκεία της χώρας, κάθε άνθρωπος μπορεί να ασκεί τη δική του, χωρίς αστερίσκους, χωρίς διαπραγματεύσεις.
Διότι η ελευθερία και η αξιοπρέπεια κάθε ανθρώπου ήταν αυτό που πραγματικά ζητούσε η επανάσταση. Όχι απλώς η δημιουργία ενός έθνους, αλλά κυρίως ο επαναπροσδιορισμός του ποιος θεωρείται άνθρωπος με δικαιώματα. Και αυτό έχει τη μεγαλύτερη σημασία από όλα και είναι το πνεύμα που επιβιώνει μέχρι σήμερα.
Κάποτε έγιναν πόλεμοι και διακηρύξεις για να μπορεί σήμερα κάθε καταδιωγμένος να βρίσκει στο ελληνικό έδαφος προστασία, να μην διώκεται, να είναι ελεύθερος. Και αυτό δεν ήταν αφηρημένη ιδέα· ήταν θεσμική υποχρέωση.
Και όταν κάποιοι κρατάνε τη σημαία, είτε με μαντίλα είτε προέρχονται από οποιαδήποτε χώρα, αυτό ακριβώς το πνεύμα γιορτάζουν: την ελευθερία κάθε ανθρώπου να μην είναι ούτε τύραννος ούτε δούλος κανενός, όχι την “καταγωγή” του ούτε την “καθαρότητά” του αλλά το δικαίωμά του να υπάρχει ως ελεύθερος άνθρωπος.
Αυτή είναι η απάντηση σε κάθε δήθεν πατριώτη και πολιτικό που βλέπει τη σημαία ως ένα έπαθλο, ως κάτι που κατακτιέται και μοιράζεται επιλεκτικά, που βλέπει την ισότητα και την ελευθερία ως κάτι που δίνεται με όρους και ποικίλλει ανάλογα με το χρώμα και τη θρησκεία.
Η επανάσταση δεν ήταν ένας απλός αγώνας για τη δημιουργία ενός έθνους. Ηταν πάνω από όλα ρήξη με την κατεστημένη τάξη πραγμάτων- ενάντια στην δουλειά και την τυρανία και την αυθαιρεσία της εξουσίας.
Το διακύβευμα τότε και σήμερα (ακόμα περισσότερο) είναι η ανεξαρτησία, όχι μόνο από έναν φυσικό εχθρό, αλλά από τη νοητική σκλαβιά που κρατα δεμένους χιλιάδες ανθρώπους και τους καθιστά υποταγμένους, μια σκλαβιά που δεν επιβάλλεται μόνο με αλυσίδες αλλά και με φόβο, αποκλεισμό και τον διαρκή ορισμό του “άλλου” ως απειλή.
Αυτό ήταν το πνεύμα που όριζε ότι κάθε άνθρωπος που πατάει σε ελληνικό έδαφος δεν καταδιώκεται από τον αφέντη του γιατί είναι ελεύθερος.
Και σήμερα οι ίδιοι καταδιωκόμενοι- άνθρωποι με αόρατες αλυσίδες στα μέρη από τα οποία έρχονται- πνίγονται στις ελληνικές θάλασσες και δεν έχουν δικαίωμα να υπάρχουν, σε μια πραγματικότητα που έρχεται σε ευθεία αντίθεση με όσα το ίδιο το κράτος κάποτε διακήρυξε.
Η σημαία ως σημαία δεν έχει αξία, αν δεν θυμίζει αυτό που πραγματικά γεννήθηκε να δηλώνει. Και αυτό δεν είναι σύμβολο εξουσίας ή καθαρότητας, αλλά σύμβολο ελευθερίας και αξιοπρέπειας για όλους, χωρίς εξαιρέσεις και χωρίς προϋποθέσεις.
Fragkiska Megaloudi
Οποιος γνωρίζει πραγματικά την ιστορία δεν μπορει να ζήσει στη σημερινή Ελλάδα του Μητσοτακη, του Πλευρη και του Γεωργιαδη και όλης της μαφίας που λυμαίνεται την πολιτική, πνευματική και ακαδημαικη ζωή του τόπου. Τι σχέση έχουν ολα αυτα με μια χωρα που σήμερα εκτος απο τη διαφθορά κάνει buisness με γενοκτονους, εκδηλωσεις στα μπουζουκια με τον ΑΡγυρο και την barbie της αμερικανικης πρεσβειας, στηρίζει πολέμους και εχει ξεπουλήσει αξιοπρεπεια, ελευθερια και κάθε ιχνος ανθρωπιας.
Fragkiska Megaloudi
Και για να προλαβω αλλα "εξυπνα" σχόλια- η διατυπωση του πρωτου συνταγματος εγινε μεσα στη λογικη του διαφωτισμου και η διατυπωση ηταν " ανθρωπος" οχι στενα την ιδεα Ελληνας. Σαφως αυτα τα κειμενα δεν ειχαν στο μυαλο τους τα γεγονοτα που ζουμε σημερα 200+ χρονια με τη στενη εννοια των συνορων και τη μεταναστευση. Ομως δεν ηταν καθολου αποκομμενα απο τη λογικη των καθολικων δικαιωματων του διαφωτισμου. Σαφως δεν μιλουσαν για συμπεριληψη με τη σημερινη εννοια. Και δεν λεω αυτο στην αναρτηση μου. Μιλάω για το πνευμα αυτων των διατάξεων που 200 χρόνια πριν γραφουν για μια πολιτειακή ελευθερία και ειναι πολυ σημαντικό ότι επελεξαν να χρησιμοποιησουν μια γλωσσα στο κείμενο που υπερβαίνει τα στενα όρια της εποχης μέσα σε ενα συνταγματικο πνευμα που δεν ηταν καθολου οικουμενικό φυσικά εκεινη την εποχη. Και αυτό είναι το σημείο που πάντα διαφεύγει στις αναλυσεις και το αφήνουμε εξω απο τη συζητηση. Η χώρα μας θεμελιώθηκε σε αυτες τις αρχες ακόμα και αν το συνταγμα που διαμορφωθηξε στην οντοτητα του δεν ηταν οικουμενικο αλλα όριζε συγκεκριμενη ταυτοτητα θρησκευτικη και την εννοαι του αυτόχθονα. Ομως μπαίνοντας σε αυτη τη συζητηση μεταφερουμε το βαρος απο τις σημαντικες αυτες διατάξεις και παραλληοα την υποβιβάζουμε αντι να παρουμε αυτη την αρχη και να την εξελισουμε στον τρόπο με τον οποιο βλεπουμε σήμερα την εθνικη μας ιδεα και το τι σημαινει ελληνας και ταυτοτητα.
Fragkiska Megaloudi
Για μένα είναι επίσης πολύ σημαντικό να διδάσκουμε με αυτόν τον τρόπο την ιστορία στα παιδιά σήμερα. Όχι με αναθεώρηση το πλαίσιο ήταν συγκεκριμένο. Το ελληνικό συνταγμα ήταν σαφώς εθνοκεντρικό και με θρησκευτική ταυτότητα. Όμως, ταυτόχρονα, περιείχε διατάξεις καθολικού χαρακτήρα, πάνω στις οποίες θεμελιώθηκε το σύγχρονο κράτος.
Η επανάσταση - οπως λέω και στην ανάρτηση- δεν ήταν μόνο η δημιουργία ενός έθνους, αλλά και ο ορισμός του ποιος έχει δικαιώματα ως άνθρωπος. Και στη συνέχεια, προφανώς, ακολούθησαν πολλά όπως μεγάλες ιδέες, εμφύλιες συγκρούσεις, πολωση και αντιφάσεις. Όμως αυτή η αρχή θεμελιώθηκε τότε. Και υποχρέωσή μας σήμερα δεν είναι να την περιορίσουμε ή να τη μικρύνουμε, αλλά να την αναπτύξουμε και να την εξελίξουμε στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την εθνική μας ταυτότητα και το τι σημαίνει να είσαι Έλληνας.
