Συνολικές προβολές σελίδας

Translate

25 Ιουνίου, 2026

Για την Σεξεργασία και τον Προτεσταντικό Ηθικισμό

Για την "Εποχή" , τη σεξεργασία και το προτεσταντικό ηθικισμό
Walter Benjamin
1 ημ. ·

Παραθέτω την εξαιρετική (κατά τη γνώμη μου) άποψη του Christos Miamis σχετικά με το θέμα της σεξεργασίας πορνείας.
Στα σχόλια παραθέτω κάποιες δικές μου, παλαιότερες αναρτήσεις για το ίδιο θέμα.
Η "Εποχή" , η σεξεργασία και ο προτεσταντικός ηθικισμός
Η συζήτηση γύρω από τη σεξεργασία δεν μπορεί να διεξάγεται αποκομμένα από τη συνολική κριτική της εργασίας στον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής. Κάθε προσέγγιση που αντιμετωπίζει τη σεξεργασία ως μια μοναδική ή εξαιρετική μορφή εκμετάλλευσης, αποσπώντας την από τις ευρύτερες κοινωνικές σχέσεις παραγωγής, καταλήγει να αναπαράγει τις ίδιες ιδεολογικές παραδοχές που συγκροτούν την καπιταλιστική συνθήκη κυριαρχίας,
Η εργασία στον καπιταλισμό συνιστά εκ προοιμίου σχέση εκμετάλλευσης. Η εργατική δύναμη μετατρέπεται σε εμπόρευμα και ο εργαζόμενος υποχρεώνεται να την πωλήσει προκειμένου να εξασφαλίσει τα μέσα αναπαραγωγής της ύπαρξής του. Η σχέση αυτή δεν αίρεται επειδή περιβάλλεται από νομικές εγγυήσεις ή από τον μύθο της «ελεύθερης σύμβασης». Αντίθετα, θεμελιώνεται πάνω στην υλική ανισότητα μεταξύ εκείνων που κατέχουν τα μέσα παραγωγής και εκείνων που διαθέτουν αποκλειστικά την εργατική τους δύναμη,
Ως εκ τούτου, η σεξεργασία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια ηθικά ή κοινωνικά ιδιαίτερη μορφή εκμετάλλευσης, αλλά ως ειδική εκδοχή της ίδιας καπιταλιστικής σχέσης. Όπως σε κάθε άλλη μορφή μισθωτής εργασίας, έτσι και εδώ το σώμα, η διάνοια, ο χρόνος και οι συναισθηματικές ή ψυχικές δυνατότητες του εργαζομένου μετατρέπονται σε αντικείμενα αγοραπωλησίας. Η διάκριση μεταξύ της «πώλησης του σώματος» στη σεξεργασία και της «πώλησης της εργασίας» στους υπόλοιπους κλάδους αποτελεί περισσότερο ιδεολογική κατασκευή παρά ουσιαστική κοινωνική διαφοροποίηση,
Είναι σαφές, πως η εργοδοτική βία αποτελεί σύμφυτο χαρακτηριστικό της καπιταλιστικής εργασίας. Η βία αυτή δεν εκδηλώνεται μόνο με τη φυσική της μορφή, αλλά και ως οικονομικός εξαναγκασμός, επισφάλεια, πειθαρχικός έλεγχος και απειλή της ανεργίας. Στο πεδίο της σεξεργασίας, οι μορφές αυτές συνυπάρχουν με επιπρόσθετες μορφές σωματικής και ψυχολογικής βίας, οι οποίες πλήττουν κατά κύριο λόγο τις γυναίκες, αλλά και τους άνδρες που δραστηριοποιούνται μειοψηφικά σύμφωνα με τις διαθέσιμες έρευνες, στο συγκεκριμένο εργασιακό πεδίο. Η αντιμετώπιση αυτών των φαινομένων οφείλει να αποτελεί προτεραιότητα του εργατικού κινήματος σε πολιτικό και νομικό επίπεδο καθώς οι αστικοί θεσμοί επιδεικνύουν μια διαχρονική βραδύτητα σε τέτοιου είδους ζητήματα. Καμία έκπληξη,
Ταυτόχρονα, ο καταναγκασμός στην πορνεία πρέπει να διαχωρίζεται σαφώς από τη σεξεργασία ως μορφή εργασίας. Η επιβολή της έκδοσης σε γυναίκες ή άνδρες χωρίς τη δική τους βούληση, μέσω βίας, απειλών, εξαπάτησης ή οικονομικού εξαναγκασμού, συνιστά ποινικό αδίκημα και οφείλει να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως τέτοιο. Η σύγχυση ανάμεσα στην εθελούσια -όσο εθελούσια μπορεί να είναι η ανθρώπινη βούληση στον καπιταλισμό-παροχή σεξουαλικών υπηρεσιών και στην εμπορία ανθρώπων ή την εξαναγκαστική πορνεία δεν συμβάλλει στην προστασία των θυμάτων, αλλά συσκοτίζει τις πραγματικές κοινωνικές και πολιτικές διαστάσεις του προβλήματος.
Εξίσου προβληματική είναι η ηθικολογική προσέγγιση που αντιμετωπίζει το σώμα ως «ιερό» αποκλειστικά όταν αυτό εκδίδεται, ενώ θεωρεί απολύτως φυσιολογική την καθημερινή εκμίσθωσή του σε κάθε είδους εργοδότη. Πρόκειται για μια αντίφαση που αντλεί τις ρίζες της από τον προτεσταντικό αστικό ηθικισμό και όχι από μια μαρξική κριτική της εκμετάλλευσης. Η αντίφαση αυτή καθίσταται ακόμη εντονότερη όταν διατυπώνεται από πολιτικούς χώρους που επικαλούνται τη μαρξική παράδοση, καθώς η τελευταία ιστορικά δεν θεμελιώθηκε πάνω σε ηθικές αξιολογήσεις συγκεκριμένων μορφών εργασίας, αλλά πάνω στην κριτική της μισθωτής εργασίας ως τέτοιας,
Υπό αυτό το πρίσμα, το βασικό πρόβλημα με έντυπα όπως η «Εποχή» δεν είναι ότι αναγνωρίζουν τη σεξεργασία ως υφιστάμενη επαγγελματική δραστηριότητα. Δεν πρόκειται άλλωστε, για κάποια ιδιαίτερη ανακάλυψη.Το ουσιαστικό πρόβλημα βρίσκεται στο γεγονός ότι η συγκεκριμένη επιχειρηματολογία παραμένει συνειδητά εγκλωβισμένη στα όρια μιας αστικής/φιλελεύθερης διαχείρισης του ζητήματος και αποφεύγει να θέσει το κεντρικό ερώτημα της υπέρβασης της καπιταλιστικής εργασίας συνολικά. Με άλλα λόγια, προβάλλεται η υπεράσπιση μιας συγκεκριμένης επιλογής -στα πλαισια των περιορισμένων επιλογών- εργασίας χωρίς να αμφισβητείται το κοινωνικό σύστημα που παράγει και αναπαράγει την εκμετάλλευση σε όλες τις μορφές της. Καμία έκπληξη επίσης, καθώς η ανέξοδη δημοσιολογική διαχείριση τέτοιων θεμάτων αποδεικνύεται συχνά ευκολότερη από την ουσιαστική συμβολή στην ανάπτυξη ταξικών αγώνων και συλλογικών μορφών αντίστασης απέναντι στην κανιβαλική καπιταλιστική εκμετάλλευση της ανθρώπινης εργασίας που οι εν λόγω δημοσιολογούντες την κατανοούν περίπου, ως φυσικό φαινόμενο,
Ακριβώς για αυτό, ευθύνη της κομμουνιστικής αριστεράς δεν είναι ούτε η ηθική καταδίκη ούτε η πολιτική εξαφάνιση των εργαζομένων στη σεξεργασία. Αντίθετα, καθήκον της είναι να συμβάλει στη συγκρότηση μορφών πολιτικής, κοινωνικής και συνδικαλιστικής εκπροσώπησης των ταξικών αυτών υποκειμένων, να υπερασπιστεί τα ατομικά, κοινωνικά και εργασιακά τους δικαιώματα και ταυτόχρονα να εντάξει τους επιμέρους αγώνες τους στη συνολική προοπτική της κατάργησης της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο. Μόνο μέσα από μια τέτοια προσέγγιση μπορεί να συνδυαστεί η άμεση υπεράσπιση των εργαζομένων στον εν λόγω πεδίο, με τον στρατηγικό στόχο της κοινωνικής χειραφέτησης,
Η κομμουνιστική αριστερά δεν συνιστά σύναξη μοναχών που αγορεύει εκ του άμβωνος. Ανάστροφα πράττει ή πρέπει να πράττει κοινωνικά και πολιτικά, αποκαλύπτοντας τον εκμεταλλευτικό χαρακτήρα της εργασίας στον καπιταλισμό ως έκλληση στους εργαζόμενους -και στην σεξεργασία-να σκεφτούν την ατομική τους ύπαρξη πέραν του αστικού κανόνα. Είναι ωστόσο έκλληση και όχι αστική, θεολογικού τύπου νουθεσία. Εξάλλου, οι μαρξιστές πρέπει να αναγνωρίζουν στους ανθρώπους το δικαίωμα της άρνησης, που ο καπιταλισμός, εκ προοιμίου τους αρνείται.


Walter Benjamin
3 Απριλίου 2025 ·

Η ανάρτηση δεν πρόκειται να κάνει τον κόπο για ν' ανοίξει συζήτηση με θέμα εάν η πορνεία (μπορεί να) είναι αξιοσέβαστη εργασία ή εάν η πόρνη/πόρνος, πουτάνα, ιερόδουλος κλπ είναι όροι οι οποίοι οφείλουν να αντικατασταθούν με τον όρο “σεξεργάτρια/σεξεργάτης”.
Δεν υπάρχει πιο ελεεινός, πιο πούστικος όρος από τον όρο “σεξεργασία” - ορολογία που έχει επινοηθεί για να προκαλεί σκοπίμως σύγχυση που αφορά την αυτοδιάθεση με την εμπορευματοποίηση μέχρι και της μήτρας των “ατόμων με μήτρα” όπως γράφουν διάφορα ταξικά κουρέλια που θέλουν να λέγονται αριστεροί ή προοδευτικοί.
Το πρόβλημα έγκειται στην αποδοχή της συνθήκης της πορνείας ώς άλλο ένα κομμάτι της εργασιακής ζωής, αγνοώντας το γεγονός της σωματεμπορίας, του εμπορίου λευκής σαρκός, των συνθηκών που ο ιμπεριαλισμός δημιουργεί ώστε να εξωθούνται, κατά εκατοντάδες χιλιάδες, γυναίκες από εμπόλεμες περιοχές στα μπουρδέλα της πολιτισμένης Δύσης και στα όργια στο Ντουμπάι και τα Εμιράτα.
Τα ζητήματα αυτά έχουν διαφωτιστεί αρκούντως απ' τις αρχές του προηγούμενου αιώνα και συγκεκριμένα από την πρωτοπορία του γυναικείου κινήματος με τις μπροσούρες της Αλεξάνδρας Κολλοντάι.
Κάντε ένα κόπο να τη διαβάσετε.
Αλεξάνδρα Κολλοντάι: Η πορνεία κι οι τρόποι αντιμετώπισής της. (1921).
Με την άνοδο του καπιταλισμού, η εικόνα αλλάζει. Τον δέκατο ένατο και εικοστό αιώνα η πορνεία παίρνει για πρώτη φορά απειλητικές διαστάσεις.
Η πώληση της γυναικείας εργασίας, η οποία είναι στενά και άρρηκτα συνδεδεμένη με την πώληση του γυναικείου, σώματος, αυξάνεται σταθερά, οδηγώντας σε μια κατάσταση όπου η αξιοσέβαστη σύζυγος ενός εργάτη, και όχι μόνο η εγκαταλελειμμένη και "ατιμασμένη" κοπέλα, εντάσσεται στις τάξεις των ιερόδουλων: μια μητέρα για χάρη των παιδιών της, ή μια νεαρή κοπέλα όπως η Σόνια Μαρμελάδοβα για χάρη της οικογένειάς της. Αυτή είναι η φρίκη και η απελπισία που προκύπτει από την εκμετάλλευση της εργασίας από το κεφάλαιο.
Όταν ο μισθός μιας γυναίκας δεν επαρκεί για να την κρατήσει στη ζωή, οι χάρες προς πώληση φαίνεται να είναι μια πιθανή δευτερεύουσα απασχόληση.
Η υποκριτική ηθική της αστικής κοινωνίας ενθαρρύνει την πορνεία μέσω της δομής της εκμεταλλευτικής της οικονομίας, ενώ ταυτόχρονα καλύπτει ανελέητα με περιφρόνηση κάθε κορίτσι ή γυναίκα που αναγκάζεται να ακολουθήσει αυτόν τον δρόμο.
Ο κόσμος της αστικής τάξης δεν λυπάται ούτε τα παιδιά, αναγκάζοντας νεαρά κορίτσια εννέα και δέκα ετών να μπουν στις άθλιες αγκαλιές πλούσιων και διεφθαρμένων ηλικιωμένων ανδρών. Στις καπιταλιστικές χώρες υπάρχουν οίκοι ανοχής που ειδικεύονται αποκλειστικά σε πολύ μικρά κορίτσια.
Στην παρούσα μεταπολεμική περίοδο κάθε γυναίκα αντιμετωπίζει το ενδεχόμενο της ανεργίας. Η ανεργία πλήττει ιδιαίτερα τις γυναίκες και προκαλεί τεράστια αύξηση του στρατού των "γυναικών του δρόμου".
Πεινασμένα πλήθη γυναικών που αναζητούν τους αγοραστές των "λευκών σκλάβων" κατακλύζουν τους βραδινούς δρόμους του Βερολίνου, του Παρισιού και των άλλων πολιτισμένων κέντρων των καπιταλιστικών κρατών.
Το εμπόριο της γυναικείας σάρκας διεξάγεται αρκετά ανοιχτά, πράγμα που δεν προκαλεί έκπληξη αν σκεφτεί κανείς ότι ολόκληρος ο αστικός τρόπος ζωής βασίζεται στην αγορά και την πώληση. Υπάρχει ένα αναμφισβήτητο υλικό και οικονομικό στοιχείο που αφορά ακόμη και τους πιο νόμιμους γάμους.
Η πορνεία είναι η διέξοδος για τη γυναίκα που αποτυγχάνει να βρει έναν μόνιμο βιοπαλαιστή.
Η πορνεία, στο πλαίσιο του καπιταλισμού παρέχει στους άνδρες την ευκαιρία να έχουν σεξουαλικές σχέσεις χωρίς να χρειάζεται να αναλάβουν την ευθύνη της υλικής φροντίδας των γυναικών μέχρι τον τάφο.
Η αστική επιστήμη και οι ακαδημαϊκοί της εκστασιάζονται να αποδεικνύουν ότι η πορνεία είναι ένα παθολογικό φαινόμενο, δηλαδή ότι είναι αποτέλεσμα των ανωμαλιών ορισμένων γυναικών, όπως ακριβώς κάποιοι άνθρωποι είναι εγκληματίες από τη φύση τους, έτσι και κάποιες γυναίκες, υποστηρίζεται, είναι πόρνες από τη φύση τους.
Ανεξάρτητα από το πού ή πώς θα ζούσαν αυτές οι γυναίκες, θα είχαν στραφεί σε μια ζωή αμαρτίας. Οι μαρξιστές και οι πιο ευσυνείδητοι μελετητές, γιατροί και στατιστικολόγοι έχουν δείξει ξεκάθαρα ότι η ιδέα της "έμφυτης προδιάθεσης" είναι λανθασμένη.
Η πορνεία είναι πάνω απ' όλα ένα κοινωνικό φαινόμενο- συνδέεται στενά με την άπορη θέση της γυναίκας και την οικονομική της εξάρτηση από τον άνδρα στο πλαίσιο του γάμου και της οικογένειας. Οι ρίζες της πορνείας βρίσκονται στην οικονομία.
Η γυναίκα αφενός βρίσκεται σε οικονομικά ευάλωτη θέση και αφετέρου έχει διαμορφωθεί από αιώνες εκπαίδευσης να περιμένει υλικές χάρες από τον άνδρα σε αντάλλαγμα για σεξουαλικές χάρες - είτε αυτές δίνονται εντός είτε εκτός του γάμου.
Αυτή είναι η ρίζα του προβλήματος. Εδώ είναι η αιτία της πορνείας.
Ποια είναι η θεμελιώδης ποιότητα της εργατικής τάξης; Ποιο είναι το ισχυρότερο ηθικό της όπλο στον αγώνα; Η αλληλεγγύη και η συντροφικότητα είναι η βάση του κομμουνισμού.
Αν αυτή η αίσθηση δεν αναπτυχθεί έντονα μεταξύ των εργαζομένων, η οικοδόμηση μιας πραγματικά κομμουνιστικής κοινωνίας είναι αδιανόητη.
Οι πολιτικά συνειδητοποιημένοι κομμουνιστές θα πρέπει επομένως λογικά να ενθαρρύνουν με κάθε τρόπο την ανάπτυξη της αλληλεγγύης και να αγωνίζονται ενάντια σε όλα όσα εμποδίζουν την ανάπτυξή της Η πορνεία καταστρέφει την ισότητα, την αλληλεγγύη και τη συντροφικότητα των δύο μισών της εργατικής τάξης.
Ένας άνδρας που εξαγοράζει τις χάρες μιας γυναίκας δεν την βλέπει ως σύντροφο ή ως άτομο με ίσα δικαιώματα. Βλέπει τη γυναίκα ως εξαρτημένη από τον ίδιο και ως ένα άνισο πλάσμα κατώτερης τάξης που έχει μικρότερη αξία για το εργατικό κράτος.
Η περιφρόνηση που τρέφει για την πόρνη, της οποίας την εύνοια εξαγόρασε, επηρεάζει τη στάση του απέναντι σε όλες τις γυναίκες. Η περαιτέρω ανάπτυξη της πορνείας, αντί να επιτρέπει την ανάπτυξη του συντροφικού αισθήματος και της αλληλεγγύης, ενισχύει την ανισότητα των σχέσεων μεταξύ των δύο φύλων.
Δεν θα αναλάβω να προφητεύσω τη μορφή που θα λάβει ο γάμος ή οι σχέσεις μεταξύ των δύο φύλων στο μέλλον.
Αλλά για ένα πράγμα δεν υπάρχει καμία αμφιβολία: υπό τον κομμουνισμό θα απουσιάζει κάθε εξάρτηση των γυναικών από τους άνδρες και όλα τα στοιχεία του υλικού υπολογισμού που υπάρχουν στον σύγχρονο γάμο.
Οι σεξουαλικές σχέσεις θα βασίζονται σε ένα υγιές ένστικτο αναπαραγωγής που θα προωθείται από την εγκατάλειψη του νεανικού έρωτα, ή από το φλογερό πάθος, ή από τη φλόγα της σωματικής έλξης ή από το απαλό φως της διανοητικής και συναισθηματικής αρμονίας.
Τέτοιες σεξουαλικές σχέσεις δεν έχουν καμία σχέση με την πορνεία. Η πορνεία είναι απεχθής επειδή είναι μια πράξη βίας της γυναίκας πάνω στον εαυτό της στο όνομα του υλικού κέρδους.
Η πορνεία είναι μια γυμνή πράξη υλικού υπολογισμού που δεν αφήνει περιθώρια για σκέψεις αγάπης και πάθους. Εκεί που αρχίζει το πάθος και η έλξη, τελειώνει η πορνεία. Υπό τον κομμουνισμό, η πορνεία και η σύγχρονη οικογένεια θα εξαφανιστούν.
Θα αναπτυχθούν υγιείς, χαρούμενες και ελεύθερες σχέσεις μεταξύ των δύο φύλων. Μια νέα γενιά θα γεννηθεί, ανεξάρτητη και θαρραλέα και με ισχυρή αίσθηση της συλλογικότητας: μια γενιά που βάζει το καλό της συλλογικότητας πάνω απ' όλα.