Γνώριμες οι Σειρήνες, γνωστός και ο προορισμός
Αναδημοσίευση από τον «Ριζοσπάστη του Σαβατοκύριακου»
Τελικά η πολυδιαφημισμένη «Ιθάκη» του Τσίπρα δεν άργησε να βρει τον προορισμό της: Ο «καλός», «υγιής» και «κανονικός» ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΣ. Αυτό επιβεβαίωσε για άλλη μια φορά ο Αλ. Τσίπρας στη νέα του συνέντευξη, ξεδιπλώνοντας ξανά όλο το παλιό και χρεοκοπημένο εγχειρίδιο της σοσιαλδημοκρατίας...
Τι μας είπε επί λέξει; Οτι η «οικονομία της αγοράς» δεν φταίει, ο ανταγωνισμός δεν φταίει, το κέρδος των λίγων δεν φταίει, η Ευρωπαϊκή Ενωση δεν φταίει, ο καπιταλισμός δεν φταίει... Και τι φταίει; Οι υπερβολές τους! Το κέρδος των λίγων σε βάρος των πολλών είναι καλό, αρκεί να είναι «λελογισμένο». Η επιχειρηματικότητα είναι καλή, αρκεί να είναι «υγιής». Ο ανταγωνισμός είναι καλός, αρκεί να μην «καταστρατηγείται». Ο καπιταλισμός είναι μια χαρά, αρκεί να λειτουργεί «με όρους κανονικότητας»...Αλήθεια, μέχρι ποιο ποσοστό είναι «υγιές» το ξεζούμισμα των εργαζομένων και από ποιο σημείο και μετά μετατρέπεται σε αισχροκέρδεια;
Πόσους νεκρούς εργάτες είναι «λελογισμένο» να μετράμε σε εργοδοτικά εγκλήματα;
Πόση υπεραξία πρέπει να απομυζά ο καπιταλιστής από τον εργαζόμενο για να βαφτίζεται η εκμετάλλευση «υγιής»;
Πόσα στρέμματα δάσους είναι «λογικό» να καίγονται;
Πόσα παιδιά στην Παλαιστίνη είναι «λογικό» να δολοφονούνται;
Ποιο είναι το «μαγικό» ύψος κερδοφορίας στο οποίο ένας επιχειρηματικός όμιλος θα ανακοινώσει «φτάνει, αρκετά κερδίσαμε»;
Το «όραμα» του Τσίπρα φαίνεται πολύ ...ρεαλιστικό: Κέρδη για τους λίγους, θυσίες για τους πολλούς, αλλά ...φρόνιμα, «νοικοκυρεμένα», να μη χαλάει η «κοινωνική συνοχή». Οχι να πάψει ο εργαζόμενος να πληρώνει, αλλά να πληρώνει χωρίς να αγανακτεί πολύ. Οχι να καταργηθεί η εκμετάλλευση, αλλά να αποκτήσει καλύτερους τρόπους. Οχι να τελειώσει η αδικία, αλλά να δοσολογείται καλύτερα. Ο καπιταλισμός να συνεχίσει τη δουλειά του, απλώς με καλύτερο «PR». Διαβεβαιώνοντας μάλιστα με σαφήνεια ότι δεν πρόκειται να βάλει ούτε 1 ευρώ φόρο στους μεγάλους επιχειρηματίες! Κι αυτό βαφτίζεται «ρεαλιστική Αριστερά»!
Το πιο σύντομο ανέκδοτο...
Στη συνέντευξή του τόλμησε να πει και το πιο σύντομο ανέκδοτο: Οτι «συγκρούεται με τα συμφέροντα»! Για να μη μας νομίζει «λωτοφάγους», ας του θυμίσουμε:
Οι εφοπλιστές δεν ήταν «συμφέροντα» όταν η κυβέρνησή του διατηρούσε το προκλητικό καθεστώς των φοροαπαλλαγών τους;
Οι τραπεζίτες δεν ήταν «συμφέροντα» όταν διατηρούσε και επέκτεινε τα προνόμιά τους;
Οι μεγαλομέτοχοι δεν ήταν «συμφέροντα» όταν κατέβαζε τη φορολογία των μερισμάτων από το 15% στο 10%;
Οι επιχειρηματικοί όμιλοι που απολάμβαναν αναπτυξιακούς νόμους, φοροαπαλλαγές και κάθε λογής «κίνητρα», δεν ήταν «συμφέροντα»;
Βέβαια, για να είμαστε δίκαιοι, με συμφέροντα συγκρούστηκε. Μόνο που ήταν τα εργατικά - λαϊκά συμφέροντα, τα συμφέροντα της κοινωνικής πλειοψηφίας ενάντια στα οποία στρέφεται κάθε κυβέρνηση στο έδαφος του σημερινού συστήματος και των δεσμεύσεων της ΕΕ και του ΝΑΤΟ.
Αυτός είναι και ο ορισμός της πολιτικής κατά τον Αλ. Τσίπρα. Οπως είπε: «Η τέχνη της διεύρυνσης του εφικτού». Και εφικτό γι' αυτόν και τους όμοιούς του είναι ό,τι εγκρίνει το στρατόπεδο του κεφαλαίου και οι ενώσεις του, όπως η Ευρωπαϊκή Ενωση των λόμπι, της ακρίβειας και των πολέμων. Γι' αυτό και μας θυμίζει - για πολλοστή φορά - ότι «κάθε κυβέρνηση έχει υποχρέωση να κινείται στους κανόνες της ΕΕ».
Ολα αυτά, βέβαια, τα ήξερε και το 2015. Γι' αυτό το «ΟΧΙ» έγινε «ΝΑΙ», γι' αυτό το «σκίσιμο των μνημονίων» έγινε 3ο μνημόνιο, γι' αυτό το «κανένα σπίτι στα χέρια τραπεζίτη» έδωσε τη θέση του στους ηλεκτρονικούς πλειστηριασμούς. Η μόνη διαφορά είναι ότι σήμερα δεν υποκρίνεται καν πως θα τα ανατρέψει. Αυτό μάλλον εννοεί όταν μιλάει για «εμπειρία»... Γι' αυτό δεν θέλει να μιλάει για το παρελθόν, εκτός αν πρόκειται να το ξαναγράψει... Κάπως έτσι η «εμπειρία» μετατρέπεται σε πολιτικό «λευκαντικό» και παρουσιάζεται ως εχέγγυο.
Εχει πάντως περίσσιο θράσος να χαρακτηρίζει σήμερα την ακρίβεια «4ο μνημόνιο». Τα τρία πρώτα δεν έπεσαν από τον ουρανό! Το 3ο φέρει τη δική του υπογραφή φαρδιά - πλατιά, όπως και η αύξηση του ΦΠΑ στο 24%, που σήμερα καταγγέλλει ότι τσακίζει το λαϊκό εισόδημα και που η ΝΔ διατήρησε εκεί που τη βρήκε. Ετσι λειτουργεί στην πράξη η «διεύρυνση του εφικτού»: Ο Τσίπρας αυξάνει τον ΦΠΑ, η ΝΔ τον διατηρεί, ο Τσίπρας μειώνει τον φόρο στα μερίσματα, η ΝΔ τον μειώνει κι άλλο. Ο ένας παραδίδει στον άλλον το αντεργατικό οπλοστάσιο και ο επόμενος το απογειώνει. Γιατί πίσω από τους καβγάδες τους υπάρχει βαθιά στρατηγική σύμπλευση.
Οι Συμπληγάδες που μένουν έξω απ' το κάδρο
Και εδώ βρίσκεται ίσως το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο ολόκληρης της συνέντευξης. Οχι μόνο σε όσα λέει ο Τσίπρας, αλλά κυρίως σε όσα δεν λέει... Γιατί, ενώ έχουμε δύο ανοιχτά πολεμικά μέτωπα στη «γειτονιά» μας, ενώ η ΕΕ επιταχύνει την πολεμική της προετοιμασία και οι λαοί καλούνται να πληρώσουν νέα «πολεμικά μνημόνια», ενώ η Ελλάδα βαθαίνει την εμπλοκή της στους επικίνδυνους σχεδιασμούς των ΗΠΑ - ΝΑΤΟ - ΕΕ, οι μεγάλες αυτές «Συμπληγάδες» περνούν έξω από το κάδρο.
Κι όμως, πίσω από αυτήν τη σιωπή ή - σε αρκετές περιπτώσεις - πίσω από τις ρητές τοποθετήσεις όλων των αστικών κομμάτων επιβεβαιώνεται η προσήλωση στα «μεγάλα», στις βασικότερες στρατηγικές κατευθύνσεις της άρχουσας τάξης: Στην πολεμική οικονομία και τα «πολεμικά μνημόνια» που τη συνοδεύουν, στη βαθύτερη εμπλοκή της χώρας στους ιμπεριαλιστικούς ανταγωνισμούς, στις στρατηγικές συμμαχίες με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, στις αντιδραστικές αλλαγές στη λειτουργία και τη θωράκιση του κράτους, όπως αυτές εκφράστηκαν και στη Συνταγματική Αναθεώρηση (για την οποία επίσης δεν είπε κουβέντα στη συνέντευξη...), στη δημοσιονομική σταθερότητα και τους στόχους που τη συνοδεύουν, στην εμπλοκή στον ενεργειακό πόλεμο κ.λπ.
Τα παραπάνω είναι οι βασικές συντεταγμένες που καθορίζουν πού θα κατευθύνονται δισεκατομμύρια, ποιες θυσίες θα απαιτούνται από τον λαό, σε ποιους κινδύνους εμπλέκεται η χώρα. Ετσι, η σιωπή για όλα αυτά γίνεται πολιτική θέση. Γιατί μπορεί κανείς να μιλάει όσο θέλει για «συμφέροντα», «ανατροπές» και «νέες αρχές», αλλά αν δεν αμφισβητεί την πολεμική οικονομία, τις δεσμεύσεις της ΕΕ, τις στρατηγικές συμμαχίες του κεφαλαίου, τα μνημόνια διαρκείας και την ίδια την εξουσία που τα επιβάλλει, τότε η «ανατροπή» έχει ήδη συμφωνήσει πού ακριβώς θα σταματήσει. Και ίσως αυτές να είναι τελικά οι πραγματικές «Συμπληγάδες» της πολυδιαφημισμένης «Ιθάκης», εκείνες που το καράβι φροντίζει να μην πλησιάσει ποτέ!
Ανατροπή χωρίς ανατροπή!
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και το τι εννοεί ο Τσίπρας όταν μιλάει για «ανατροπή». Ανατροπή γι' αυτόν είναι να αλλάξει το πρόσωπο που κάθεται στην καρέκλα, χωρίς να κουνηθεί ούτε μία βίδα από το σύστημα που τη στηρίζει. Ετσι, ο «ανταγωνισμός» του με το ΠΑΣΟΚ είναι για το ποιος θα ηγηθεί στη διαχείριση της κοινωνικής αδικίας, ώστε η ίδια η αδικία να γίνει περισσότερο ανεκτή από τον λαό... Δεν είναι σύγκρουση στρατηγικών.
Αλλωστε, το πρόγραμμα της «αυριανής κυβέρνησης» έχει καθοριστεί από τις συμφωνημένες υποχρεώσεις της στο πλαίσιο της ΕΕ και δεν φέρει καμία ρήξη με την κατεύθυνση που χαράσσει σήμερα η κυβέρνηση της ΝΔ, απλώς υπόσχεται μια πιο «ευαίσθητη» διαχείρισή της...
Και αυτό είναι ίσως το παλιότερο κόλπο της σοσιαλδημοκρατίας, να υπόσχεται ότι μπορεί να συμφιλιώσει εκείνα που η ίδια η πραγματικότητα φέρνει σε σύγκρουση: Τα κέρδη του κεφαλαίου με τις εργατικές - λαϊκές ανάγκες. Την ανταγωνιστικότητα με τα εργατικά - λαϊκά δικαιώματα. Τη δημοσιονομική πειθαρχία με την κοινωνική ευημερία. Την πολεμική οικονομία με την ειρήνη. Την καπιταλιστική εξουσία με την κοινωνική δικαιοσύνη!
Το ίδιο αταξικό πέπλο πάνω από μια βαθιά ταξική πραγματικότητα διατρέχει και όσα λέει για την κριτική στην κυβέρνηση Μητσοτάκη. Η κριτική διατυπώνεται στο όνομα ενός «κοινού καλού» που μοιάζει αυταπόδεικτο, αλλά είναι στην πραγματικότητα κενό περιεχομένου: Ενα ντροπαλό «εθνικό συμφέρον» που αρνείται να δει εκμεταλλευτές και εκμεταλλευόμενους, που δεν διαχωρίζει την Ελλάδα του κεφαλαίου από την Ελλάδα της εργατικής τάξης, του λαού, που δεν βλέπει ότι οι στόχοι της πρώτης βρίσκονται σε ευθεία αντίθεση με τις ανάγκες της δεύτερης. Χωρίς αυτόν τον διαχωρισμό, κάθε πολιτικός λόγος μετατρέπεται σε ηθικολογία απευθυνόμενη σε μια τάξη που δεν λειτουργεί με όρους καλής θέλησης, αλλά με όρους κέρδους. Η αυταπάτη ότι «όλοι μπορούμε να ζήσουμε καλύτερα» λειτουργεί τελικά ως όρκος πίστης στο ίδιο το σύστημα που παράγει την ανισότητα.
Μια «πίτα» κομμένη στα μέτρα του κεφαλαίου
Ετσι και τα παραδείγματα που δίνει ο Αλ. Τσίπρας στη συνέντευξή του είναι χαρακτηριστικά. Η περιγραφή του Ταμείου Ανάκαμψης ως «μεγάλης χαμένης ευκαιρίας» προϋποθέτει ότι επρόκειτο για έναν ουδέτερο μηχανισμό που απλώς δεν αξιοποιήθηκε σωστά.
Αυτό που αποσιωπάται είναι ο ίδιος ο σχεδιασμός του. Το Ταμείο είναι μηχανισμός χρηματοδότησης του κεφαλαίου. Δάνεια και επιδοτήσεις, που προέρχονται από τους λαούς της Ευρώπης και τον ελληνικό λαό, κατανέμονται με κριτήρια που ευνοούν συστηματικά μεγάλες επιχειρήσεις και ομίλους, ενώ η «πράσινη» και η «ψηφιακή» μετάβαση λειτουργούν ως ετικέτες πάνω σε μια ουσιαστική στήριξη των ευρωπαϊκών μονοπωλίων στον ανταγωνισμό τους με τα αμερικανικά και τα κινεζικά κεφάλαια και, ολοένα περισσότερο, στην ενίσχυση της πολεμικής προετοιμασίας της ΕΕ.
Το Ταμείο είναι «ευκαιρία» μόνο για τους επιχειρηματικούς ομίλους, στους οποίους διοχετεύεται πακτωλός χρημάτων για την ενίσχυση της κερδοφορίας τους. Για τον λαό φέρνει το αντίθετο: Νέα βάσανα μέσα από αντιλαϊκά προαπαιτούμενα που συνοδεύουν τη χρηματοδότηση.
Αντίστοιχη είναι και η αναφορά του στον νόμο για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια. Δεν αμφισβητεί επ' ουδενί τη λειτουργία τους. Αλλωστε, ως κυβέρνηση προχώρησε στην επέκταση διδάκτρων, σε ξενόγλωσσα προπτυχιακά με δίδακτρα, στην παραπέρα επιχειρηματική λειτουργία των δημόσιων ΑΕΙ. Ερωτηθείς αν είναι δυνατόν να αμφισβητηθούν αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας, καταφεύγει στο επιχείρημα της «διάκρισης των εξουσιών» και δηλώνει ότι κάτι τέτοιο δεν είναι ρεαλιστικό σε ένα ευνομούμενο κράτος. Υπενθυμίζει έτσι διακριτικά ότι το αντιλαϊκό κράτος έχει συνέχεια, ανεξάρτητα από το ποιος κυβερνά.
Μέσα από τα τετριμμένα αστικά κλισέ περί «θεσμών» και «δικαιοσύνης», αποφεύγεται επιμελώς να ειπωθεί το προφανές, ότι και η δικαιοσύνη είναι μηχανισμός ενός κράτους που λειτουργεί με βάση τους στόχους και τους νόμους της αστικής εξουσίας. Οπως επίσης ότι ένας νόμος, όπως π.χ. αυτός για τα ιδιωτικά ΑΕΙ, μπορεί και να καταργηθεί. Ο «ρεαλισμός» που επικαλείται δεν είναι παρά ρεαλισμός της υποταγής στα υπάρχοντα θεσμικά όρια του συστήματος.
Αλλωστε, το κλείσιμο της συνέντευξής του, με την προτροπή «να μεγαλώσουμε την πίτα και να μοιράζεται δίκαια», ολοκληρώνει αυτή τη γραμμή: Πρόκειται για μια αυταπάτη γελοιοποιήσιμη μπροστά στην πραγματικότητα ενός άδικου συστήματος. Δεν υπάρχει πίτα που «μεγαλώνει για όλους» μέσα σε μια εκμεταλλευτική κοινωνία που στηρίζεται στην κλοπή του ιδρώτα των πολλών, υπάρχουν μόνο τα ψίχουλα που πετούν οι χορτάτοι στους πεινασμένους.
Η «Ιθάκη», οι Σειρήνες και το... καλάμι
Ο Καβάφης πάντως μπορεί να κοιμάται ήσυχος. Στη συνέντευξη ο Τσίπρας διαβεβαιώνει ότι, χάρη στην «εμπειρία» του, έχει μάθει να αντιστέκεται στις σειρήνες της ματαιοδοξίας και του ναρκισσισμού, λίγο πριν αστειευτεί ότι στο μέλλον τα παιδιά μπορεί να αναρωτιούνται ποιος έγραψε την «Ιθάκη» και να απαντούν «ο Τσίπρας» αντί «ο Καβάφης». Είναι γνωστό, άλλωστε, ότι το καλάμι, άμα το καβαλήσεις, δύσκολα το ξεκαβαλάς...
Δεν χρειάζεται όμως άγχος. Η Ιστορία έγραψε και δεν ξεγράφει: Ο Καβάφης έγραψε την «Ιθάκη» και ο Τσίπρας τα μνημόνια διαρκείας μαζί με όσους κυβέρνησαν και όσους κυβερνούν. Και το κυριότερο: Ο λαός έχει πλέον πείρα ώστε να αναγνωρίζει τις Σειρήνες του συστήματος, είτε αυτές τραγουδούν για «σκισμένα μνημόνια» είτε για «λελογισμένα κέρδη» και «κανονικό καπιταλισμό». Γιατί πίσω από τις διαφορετικές μελωδίες ο προορισμός παραμένει ο ίδιος: Ο λαός να μαθαίνει να ζει με λιγότερα, για να μπορεί το κεφάλαιο να κερδοφορεί περισσότερο...
Ε. Μπ.
* ο τίτλος της ανάρτησης απ' το blog
εγχείρημα της Ελληνικής Αστυνομίας, η οποία έχει συλλάβει ουκ ολίγους.
