ΠΕΡΙ ΟΔΥΣΣΕΙΑΣ (ΝΟΛΑΝ-ΟΜΗΡΟΥ) *Saridakis

Manos Saridakis
19.7.26

Η Οδύσσεια του Νόλαν είναι μια καλλιτεχνική διασκευή που δεν έχει μεγάλη σχέση με την πραγματικότητα. 

Αλλά και η Οδύσσεια του Ομήρου επίσης καλλιτεχνική διασκευή είναι που δεν έχει μεγάλη σχέση με την πραγματικότητα. 

Τα Ομηρικά Έπη έχουν γραφτεί από διαφορετικούς ανθρώπους και σε μεταγενέστερες εποχές, απηχώντας με καλλιτεχνικό τρόπο και ποιητική αδεία τις προσπάθειες επέκτασης και αποικισμού του “Μυκηναϊκού” κόσμου προς ανατολάς.
Τα μόνα πραγματικά ιστορικά στοιχεία που έχουμε για τα γεγονότα είναι φυσικά τα αρχεία των Χετταίων. Αυτά περιγράφουν τις επιδρομές των Αχιγιάβα (Αχαιοί) που έρχονταν πέρα από τη θάλασσα, εναντίον της Wilusa (Ίλιον) και της Taruisa (μάλλον η Τροία), έχοντας περάσει από την Lazpa (Λέσβος) και ανεφοδιαζόμενοι από την αποικία τους την Millawanda (Μίλητος), ενώ ένα από τα ελάχιστα αχαϊκά ονόματα που καταγράφουν είναι αυτό του μεγάλου βασιλιά τους του Ατταρισσίγια (κατά πάσα πιθανότητα ταυτίζεται με το Ατρέας).

 Πέρα από επιδρομές και περιστασιακές συγκρούσεις δεν καταγράφεται κάποιος μεγάλος πόλεμος. 

Το γεγονός ότι στα ίδια αρχεία ο βασιλιάς της Wilusa είναι ο Alaksandu (μάλλον ταυτίζεται με το ελληνικό Ἀλέξανδρος), όνομα αχαϊκής προέλευσης, δείχνει ότι οι Αχαιοί είχαν ήδη διεισδύσει στην Μικρά Ασία (στα Ομηρικά Έπη το δεύτερο όνομα του Πάρη είναι Αλέξανδρος).

Ό,τι πιο κοντά έχουμε σε τρωικό πόλεμο στα Χεττιτικά αρχεία είναι οι περιπέτειες ενός απίστευτου τύπου με το όνομα Πιγιάμα-Ράντου (Piyamaradu, το όνομα είναι λουβικό αλλά είναι αποδεδειγμένο ότι δρούσε για τους Αχιγιάβα), ο οποίος με την ενίσχυση των Αχιγιάβα έκανε διαρκείς επιδρομές σε διάφορα σημεία την Μικράς Ασίας, με μεγαλύτερη την επίθεση και κατάληψη της χώρας του ποταμού Σέχα (είναι ο Κάικος ποταμός στη Λυδία/Μυσία), αλλά ίσως και εναντίον της Wilusa, προκαλώντας πραγματικό πονοκέφαλο στους Χετταίους.

 Οι μελετητές έχουν πολλές ενδείξεις ώστε να καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι ο Πιγιάμα-Ράντου είναι αυτός που πέρασε στην καλλιτεχνική παράδοση ως “Αχιλλέας”, αν και υπάρχουν διαφωνίες.

 Για τον “Οδυσσέα” δεν υπάρχει τίποτα στα χεττιτικά αρχεία. Οι μελετητές θεωρούν ότι η Οδύσσεια εκφράζει καλλιτεχνικά τις συλλογικές δυσκολίες που αντιμετώπιζαν οι Αχαιοί στις επιδρομές τους “πέρα από τη θάλασσα”, και κυρίως στο γυρισμό τους.
ΥΓ: Συνιστώ σε όλους/ες να δείτε και να απολαύσετε τη διήγηση του Καθηγητή Αρχαιολογίας Ανατολικών Πολιτισμών του ΕΚΠΑ, Κωνσταντίνου Κοπανιά, πάνω στις ιστορικές ρίζες και ερμηνείες του τρωικού πολέμου και των πρωταγωνιστών του, μέσα από τα αρχεία των Χετταίων.

 Και άμα θέλετε πάρτε και το βιβλιο του, “Αχιγιάβα – Το μυκηναϊκό Αιγαίο μέσα από τα χεττιτικά κείμενα”.