Είχα ετοιμάσει δυο λόγια να πω σήμερα, αλλά τελευταία στιγμή, κατάλαβα πως δεν θα κατάφερνα να μη λυγίσω . Στα αφήνω εδώ, Μπετούλα μου..
***
Πόσο δύσκολο είναι να αποχαιρετάς έναν άνθρωπο που έχει φτιαχτεί από υλικά που δεν φθείρονται. Από φως, πείσμα, αξιοπρέπεια, τρυφερότητα. Από εκείνη τη σπάνια γενναιοδωρία που δεν ζητάει ανταλλάγματα. Από αγάπη για τη ζωή και τους ανθρώπους.
Και πόσο παράξενο είναι να μιλάμε σήμερα για σένα σε παρελθόντα χρόνο. Γιατί εσύ ήσουν πάντα τόσο παρούσα. Ακόμα κι όταν δεν βρισκόσουν πάνω στη σκηνή.
Υπάρχουν ηθοποιοί που τους θυμόμαστε για τους ρόλους τους. Κι υπάρχουν άλλοι, λιγοστοί, που τους θυμόμαστε γιατί μας έμαθαν κάτι για τη ζωή. Εσύ ανήκες στους δεύτερους. Ήσουν η Μπέτυ της σκηνής, του κινηματογράφου, της τηλεόρασης. Μια γυναίκα που μπορούσε να χωρέσει μέσα σε μια ματιά της ολόκληρες γενιές, πατρίδες, χαρές αγώνες και ξεριζωμούς.
Αλλά ήσουν και η Μπέτυ έξω από τους προβολείς. Η γυναίκα που δεν υποκλίθηκε στην ευκολία, που δεν μπέρδεψε ποτέ τη δημοσιότητα με την αξία, που ήξερε ότι ο πραγματικός πολιτισμός δεν μετριέται με χειροκροτήματα, αλλά με τη στάση απέναντι στον άνθρωπο.
Γεννήθηκες μέσα σε οικογένεια προσφύγων από τη Μικρά Ασία. Κουβαλούσες από την αρχή εκείνη την αθέατη κληρονομιά των ανθρώπων που έχασαν μια πατρίδα, αλλά όχι την αξιοπρέπειά τους. Γι' αυτό μπορούσες να καταλάβεις τόσο βαθιά τον πόνο, την ανάγκη, τη λαχτάρα των απλών ανθρώπων. Γι' αυτό οι γυναίκες που ερμήνευσες δεν ήταν ποτέ, απλώς θεατρικοί χαρακτήρες. Ήταν ζωντανές υπάρξεις με πληγές, αντιφάσεις, ρωγμές αλλά και δύναμη.
Αγαπημένη μας Μπέτυ, η ζωή σου ήταν μια διαρκής επιλογή πλευράς. Χωρίς αστερίσκους και υπεκφυγές, χωρίς να περιμένεις να δεις προς τα πού φυσάει ο άνεμος. Στάθηκες στο πλευρό του ΚΚΕ, στους αγώνες του λαού, στις διεκδικήσεις των εργαζομένων, στις αγωνίες των ανθρώπων της τέχνης. Στήριξες το Σωματείο Ελλήνων Ηθοποιών, συμμετείχες στην πολιτική και κοινωνική ζωή, και δεν θεώρησες ποτέ ότι η τέχνη είναι ασύνδετη με την κοινωνική πραγματικότητα. Πως ο καλλιτέχνης δεν μπορεί να μιλά για τον ανθρώπινο πόνο και την αδικία στη σκηνή και να τα προσπερνά στον δρόμο, να σιωπά μπροστά τους. Πως η ομορφιά της τέχνης αποκτά αληθινό νόημα όταν συναντιέται με τον αγώνα για μια καλύτερη ζωή.
Σε μια εποχή που πολλοί αλλάζουν πεποιθήσεις, όπως αλλάζουν πουκάμισα, εσύ κράτησες τη συνείδησή σου και την πίστη σου στο δίκιο των πολλών, αδιαπραγμάτευτες.
Και τώρα, καθώς σε αποχαιρετούμε, έρχεται στον νου εκείνη η τόσο συγκινητική συνάντηση στο «Σπίτι του Αγωνιστή», που καταγράφηκε στον «Ριζοσπάστη» τον Γενάρη του 2025. Εκεί, όπου πέρασες τα τελευταία χρόνια σου. Έμεινε μια φράση σου, απλή, λιτή, μα τόσο μεγάλη: «Είμαι καλά εδώ κι ευχαριστώ το Κόμμα μου».
Πόση ιστορία χωράει σε επτά λέξεις, Μπέτυ...Πόση εμπιστοσύνη. Πόση συντροφικότητα. Πόση ευγνωμοσύνη, όχι σαν υποχρέωση, αλλά σαν αναγνώριση μιας σχέσης ζωής. Γιατί για σένα το Κόμμα δεν ήταν μια εκλογική προτίμηση. Ήταν οι άνθρωποί σου. Οι αγώνες σου. Οι ελπίδες σου. Μια μεγάλη συλλογική αγκαλιά που δεν έκλεισε όταν ήρθαν τα δύσκολα. Και είναι βαθιά συγκινητικό πως μια γυναίκα που χάρισε τόση αγάπη μέσα από την τέχνη της, βρήκε κι η ίδια, στα πιο ευάλωτα χρόνια της, τη φροντίδα και την αγάπη των συντρόφων της. Αυτό, τελικά, είναι και το βαθύτερο νόημα της συντροφικότητας. Να μη μετράς τον άνθρωπο μόνο όσο μπορεί να προσφέρει. Να στέκεσαι δίπλα του κι όταν χρειάζεται εκείνος να ακουμπήσει πάνω σου.
Σήμερα δεν αποχαιρετούμε μόνο μια σπουδαία ηθοποιό. Αποχαιρετούμε μια γυναίκα που αγάπησε με πάθος. Που γέλασε δυνατά. Που υπερασπίστηκε όσα πίστευε. Που δεν έπαψε να διψά για γνώση, για συζήτηση, για επικοινωνία. Μια γυναίκα που δεν ήθελε απλώς να ζήσει. Ήθελε η ζωή να έχει νόημα.
Θέλουμε να σου πούμε ευχαριστώ για την τέχνη σου. Για τη στάση σου, για την περηφάνια σου. Για την αφοσίωσή σου. Για το ότι δεν έκανες ποτέ έκπτωση στην ανθρωπιά σου. Και να σου υποσχεθούμε πως όσα αγάπησες δεν θα τα αφήσουμε να σβήσουν. Θα συνεχίσουμε να υπερασπιζόμαστε έναν πολιτισμό, που δεν θα είναι πολυτέλεια των λίγων, αλλά δικαίωμα όλων. Έναν κόσμο όπου κανένας άνθρωπος δεν θα περισσεύει. Έναν κόσμο αντάξιο της ομορφιάς, που εσύ υπηρέτησες. Κι όταν θα μιλάμε για σένα, δεν θα λέμε μόνο «ήταν μεγάλη ηθοποιός» Θα λέμε και πως "Ήταν ένας άνθρωπος που δεν πρόδωσε ποτέ τον άνθρωπο."
Η αυλαία μπορεί να έπεσε, όμως εσύ μας έμαθες πως το φως δεν ανήκει στους προβολείς. Ανήκει σ' εκείνους που το μοιράζουν. Κι εσύ, Μπέτυ μας, το μοίρασες απλόχερα. Γι' αυτό και δεν θα σβήσει.
https://m.902.gr/.../tis-seminas-digeni-fos-poy-moirases...
