ΣΤΕΛΙΟΣ ΚΑΝΑΚΗΣ
6.8.26Χιροσίμα-Ναγκασάκι (Όταν οι άνθρωποι έγιναν σκιές)Ιούλιος 1945. Η ΕΣΣΔ συγκέντρωνε τεράστιες δυνάμεις στην Ανατολή, προετοιμαζόμενη για την κήρυξη πολέμου εναντίον της Ιαπωνίας, βάσει της συμφωνίας στη Διάσκεψη της Γιάλτας, τον Φεβρουάριο του 1945.
Οι ΗΠΑ δεν είχαν παρά να επιμείνουν στον ναυτικό αποκλεισμό και να περιμένουν. Τα αμερικανικά βομβαρδιστικά B-29 είχαν ήδη ισοπεδώσει 64 μεγάλες πόλεις εξολοθρεύοντας αμάχους. Μόνο στο Τόκιο, στις 9-10 Μαρτίου κατέκαυσαν με βόμβες ναπάλμ 100.000 πολίτες σε μία νύχτα, αφήνοντας και ένα εκατ. άστεγους. Η Ιαπωνία σύντομα θα αναγκαζόταν σε συνθηκολόγηση.
Απέναντι στην Ιαπωνία συγκεντρωνόταν μια τεράστια πάνοπλη δύναμη του Κόκκινου Στρατού 1,5 εκατομμυρίου ανδρών. Αυτό το γνώριζαν οι Αμερικανοί, οι οποίοι ήθελαν με κάθε τρόπο να αποφύγουν το ανάλογο της σοβιετικής κυριαρχίας σε μεγάλο μέρος της Γερμανίας.
Αλλά οιι Αμερικανοί είχαν ένα νέο όπλο που σχεδίαζαν άμεσα να επιδείξουν προς γνώση και συμμόρφωση των Σοβιετικών. Στις 6 Αυγούστου 1945 ρίχθηκε στη Χιροσίμα η πρώτη ατομική βόμβα (με εκρηκτική ισχύ περίπου 15 κιλοτόνων ισοδύναμου TNT). Δεν γνωρίζουμε πόσο “εντυπωσιάστηκαν” οι Σοβιετικοί, αλλά 80.000 άμαχοι έγιναν σκιές στιγμιαία. Μακροπρόθεσμα θα ξεπέρναγαν τις 200.000. Στην ίδια την Ιαπωνία δεν προκλήθηκε καμία επίσημη αντίδραση. Η ιαπωνική κυβέρνηση συνεδρίασε κανονικά.
Φαίνεται πως οι ΗΠΑ απογοητεύτηκαν από την απουσία αντιδράσεων. Εν τω μεταξύ, από τα μεσάνυχτα της 8ης Αυγούστου η ΕΣΣΔ είχε κηρύξει τον πόλεμο στην Ιαπωνία. Σε απάντηση, οι Αμερικανοί ρίχνουν, λίγες ώρες αργότερα από τη σοβιετική κήρυξη πολέμου, την επόμενη βόμβα στο Ναγκασάκι, αυτή τη φορά ισχυρότερη (με εκρηκτική ισχύ περίπου 21 κιλοτόνων ισοδύναμου TNT). Η βόμβα – παρόλο ισχυρότερη, φαίνεται αστόχησε κατά τι, κι αυτή τη φορά έγιναν σκιές άλλες 40.000-75.000 άμαχοι στιγμιαία και 75.000, τουλάχιστον, καταδικάστηκαν σε αργό και βασανιστικό θάνατο.
Η Σοβιετική εισβολή στη Μαντζουρία, στις 9 Αυγούστου 1945, όσο κι αν αποκρύπτεται, ήταν ένα σοκ για την Ιαπωνία, γιατί αφενός κατέρριψε την τελευταία ελπίδα για διαπραγμάτευση με τους “συμμάχους” και αφετέρου προοιώνιζε επικείμενη κατοχή του Hokkaidō (Χοκκάιντο) από τους Σοβιετικούς.
Ο Ιάπωνας ιστορικός Χασέγκαβα (Tsuyoshi Hasegawa) επιβεβαιώνει:
«Πράγματι, η είσοδος της Σοβιετικής Ένωσης στον πόλεμο έπαιξε μεγαλύτερο ρόλο από τις ατομικές βόμβες στο να οδηγηθεί η Ιαπωνία στην παράδοση... Παρά την καταστροφική τους ισχύ, οι ατομικές βόμβες δεν ήταν αρκετές για να αλλάξουν την κατεύθυνση της ιαπωνικής διπλωματίας. Η σοβιετική εισβολή ήταν»(1) .
Η Ιαπωνία παραδόθηκε στις 2 Σεπτεμβρίου του 1945. Την ίδια μέρα οι δυνάμεις της ΕΣΣΔ βρίσκονταν σε απόσταση 16 χλμ.. από το Χοκκάιντο, σε ετοιμότητα για απόβαση στην Ιαπωνία.
Εξήντα τέσσερεις πόλεις της Ιαπωνίας εξαφανίστηκαν από τον χάρτη, εκατοντάδες χιλιάδες γυναικών, ανδρών, παιδιών δολοφονήθηκαν, κάηκαν ή απόμειναν εφιαλτικές σκιές σε δρόμους, πεζοδρόμια, σκαλοπάτια ή τοίχους.
Ενέργειες και εγκλήματα κατά των άμαχων Ιαπώνων, χωρίς στρατιωτική αξία. Εκείνες τις μέρες του 1945, συντελέστηκαν πράξεις προμελετημένων μαζικών δολοφονιών, ορισμένες από τις μεγαλύτερες εγκληματικές ενέργειες κατά της ανθρωπότητας.
Η παράδοση της Ιαπωνίας – ακόμη και χωρίς τα πυρηνικά θα είχε συμβεί, έστω κι αν οι Αμερικανοί, απλώς, περίμεναν άπραγοι. Ο αποκλεισμός της Ιαπωνίας θα είχε επιφέρει λιμό και κατάρρευση του μιλιταριστικού καθεστώτος. Το μύθευμα-παραχάραξη πως "τα πυρηνικά τερμάτισαν τον πόλεμο", γέννημα της αμερικανικής προπαγάνδας, δεν ήταν παρά προσπάθεια να δικαιολογηθεί η ηθική των πυρηνικών όπλων, να δοκιμαστούν τα νέα τρομερά όπλα, να μελετηθούν τα αποτελέσματά τους. Να δοθεί έμφαση στην πυρηνική υπεροχή των ΗΠΑ έναντι της ΕΣΣΔ και να προλάβουν οι Αμερικανοί να μην επαναληφθεί το “κακό” που τους βρήκε με τους Σοβιετικούς στο Βερολίνο, να μεγιστοποιήσει τον ρόλο των ΗΠΑ και να μειώσει τη συμβολή της ΕΣΣΔ στην παράδοση της Ιαπωνίας. Τη δεκαετία του ’70, από τα ιαπωνικά αρχεία επιβεβαιώθηκε, πέραν πάσης αμφιβολίας, πόσο κοντά ήταν η παράδοση χωρίς τα πυρηνικά. Άλλωστε αυτή τη θέση υποστηρίζουν και οι σοβαρότεροι ιστορικοί σήμερα.
Την επομένη της εξάλειψης της Χιροσίμα, ο πρόεδρος Τρούμαν, του οποίου το άγαλμα μολύνει και ρυπαίνει ακόμη τη χώρα μας, αποκαλυπτόταν ωμά εκφράζοντας τον ενθουσιασμό του λέγοντας:
«Αυτό είναι το σπουδαιότερο γεγονός στην ιστορία» (2).
1. Tsuyoshi Hasegawa, Racing the Enemy: Stalin, Truman, and the Surrender of Japan (Cambridge, MA: Belknap Press of Harvard University Press, 2005), σσ. 5, 298.
2. Harry S. Truman, Memoirs: Year of Decisions, vol. 1 (New York: The New American Library, 1955), σ. 465
